Nguyễn Phú Logistics & Supply Chain Management 
1. Giới thiệu: Ngành Quản trị Chuỗi Cung ứng – Cánh cửa rộng mở cho sinh viên
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thương mại quốc tế và chuyển đổi số, Quản trị Chuỗi Cung ứng (Supply Chain Management – SCM) đang trở thành một trong những ngành có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất tại Việt Nam.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, ngành Logistics & Supply Chain tại Việt Nam tăng trưởng trung bình 14–16%/năm, đóng góp khoảng 5% GDP. Điều đó đồng nghĩa với việc nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này vô cùng lớn.
Sinh viên sau khi tốt nghiệp chuyên ngành SCM có thể làm việc trong nhiều loại hình công ty khác nhau, từ forwarder, hãng tàu, nhà máy sản xuất, trucking, công ty khai báo hải quan, công ty thương mại xuất nhập khẩu đến các tập đoàn 3PL/4PL.
Nhưng để chọn đúng hướng đi, sinh viên cần hiểu rõ:
Các vị trí công việc phổ biến trong từng loại hình doanh nghiệp.
Kỹ năng và yêu cầu tuyển dụng.
Ưu – nhược điểm của từng môi trường làm việc.
Trong bài viết 5.000 chữ này, chúng ta sẽ cùng phân tích chi tiết.
2. Làm việc tại công ty Forwarder – “Người kết nối” trong chuỗi cung ứng
2.1 Forwarder là gì?
Freight Forwarder là công ty chuyên tổ chức vận chuyển hàng hóa quốc tế. Họ không nhất thiết sở hữu tàu, máy bay hay xe tải, nhưng họ làm việc với tất cả các bên liên quan để đảm bảo hàng hóa được vận chuyển từ điểm A đến điểm B một cách trơn tru.
2.2 Các vị trí phổ biến
Sales Logistics: tìm kiếm khách hàng, chào giá dịch vụ vận tải.
Customer Service (CS): chăm sóc khách hàng, cập nhật tiến trình vận chuyển.
Documentation: chuẩn bị và xử lý chứng từ xuất nhập khẩu (B/L, invoice, packing list, C/O).
Operation/Hiện trường: phối hợp hãng tàu, cảng, kho bãi, giám sát hàng hóa.
2.3 Kỹ năng cần thiết
Tiếng Anh thương mại (email, hợp đồng, điều khoản vận tải).
Kiến thức cơ bản về Incoterms, chứng từ ngoại thương.
Khả năng xử lý tình huống nhanh.
2.4 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: học được nhiều nghiệp vụ, mối quan hệ rộng.
❌ Nhược điểm: áp lực cao, thường xuyên tăng ca.
2. Làm việc tại công ty Forwarder – “Người kết nối” trong chuỗi cung ứng
2.1 Forwarder là gì?
Freight Forwarder là công ty chuyên tổ chức vận chuyển hàng hóa quốc tế. Họ không nhất thiết sở hữu tàu, máy bay hay xe tải, nhưng họ làm việc với tất cả các bên liên quan để đảm bảo hàng hóa được vận chuyển từ điểm A đến điểm B một cách trơn tru.
2.2 Các vị trí phổ biến
Sales Logistics: tìm kiếm khách hàng, chào giá dịch vụ vận tải.
Customer Service (CS): chăm sóc khách hàng, cập nhật tiến trình vận chuyển.
Documentation: chuẩn bị và xử lý chứng từ xuất nhập khẩu (B/L, invoice, packing list, C/O).
Operation/Hiện trường: phối hợp hãng tàu, cảng, kho bãi, giám sát hàng hóa.
2.3 Kỹ năng cần thiết
Tiếng Anh thương mại (email, hợp đồng, điều khoản vận tải).
Kiến thức cơ bản về Incoterms, chứng từ ngoại thương.
Khả năng xử lý tình huống nhanh.
2.4 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: học được nhiều nghiệp vụ, mối quan hệ rộng.
❌ Nhược điểm: áp lực cao, thường xuyên tăng ca.
3. Làm việc tại Hãng tàu biển (Shipping Line)
3.1 Shipping Line là gì?
Hãng tàu (Liner) là doanh nghiệp sở hữu và khai thác đội tàu container hoặc tàu chở hàng rời. Đây là “xương sống” của thương mại quốc tế.
3.2 Vị trí cho sinh viên mới ra trường
Customer Service: phát hành vận đơn (B/L), khai báo manifest.
Sales: tìm kiếm khách hàng, thương lượng cước.
Operations: điều phối lịch tàu, container rỗng, phối hợp với cảng.
Finance/Documentation: theo dõi thu chi cước phí.
3.3 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: môi trường quốc tế, chuyên nghiệp, thu nhập ổn.
❌ Nhược điểm: cạnh tranh cao, áp lực doanh số lớn.
4. Làm việc tại Nhà máy sản xuất (Manufacturer)
4.1 Đặc thù
Trong các công ty sản xuất, phòng Logistics & Supply Chain giữ vai trò đảm bảo nguyên liệu được nhập khẩu đúng hạn, sản xuất đúng tiến độ, và sản phẩm đến tay khách hàng kịp thời.
4.2 Vị trí phổ biến
Purchasing/Import staff: đặt hàng nguyên liệu từ nhà cung cấp nước ngoài.
Export staff: xử lý thủ tục xuất khẩu thành phẩm.
Warehouse/Inventory: quản lý tồn kho nguyên vật liệu và thành phẩm.
Planner: lập kế hoạch sản xuất và giao hàng.
4.3 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: công việc ổn định, ít biến động.
❌ Nhược điểm: ít cơ hội trải nghiệm đa dạng quốc tế.
5. Làm việc tại Công ty Trucking – vận tải đường bộ
5.1 Vai trò trong chuỗi cung ứng
Trucking đảm nhận khâu vận chuyển container và hàng hóa trong nước, từ cảng về kho hoặc ngược lại.
5.2 Vị trí cho sinh viên
Điều độ (Dispatcher): quản lý xe, tài xế, tuyến đường.
CS (chăm sóc khách hàng): nhận booking, báo giá, theo dõi hàng.
Hiện trường: làm thủ tục ra vào cảng, hỗ trợ tài xế.
Kế toán vận tải: quản lý chi phí xăng dầu, cầu đường.
5.3 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: hiểu rõ thực tế vận tải nội địa.
❌ Nhược điểm: giờ giấc không cố định, áp lực điều phối cao.
6. Làm việc tại Công ty khai báo hải quan (Customs Broker)
6.1 Customs Broker là gì?
Đây là đơn vị thay mặt doanh nghiệp làm thủ tục hải quan để thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu.
6.2 Vị trí phổ biến
Customs declarant (nhân viên khai báo): sử dụng hệ thống VNACCS/VCIS.
Documentation: chuẩn bị bộ chứng từ XNK.
Hiện trường: đi cảng, ICD, cửa khẩu làm thủ tục trực tiếp.
6.3 Ưu – nhược điểm
✅ Ưu điểm: kiến thức sâu về luật hải quan, HS code.
❌ Nhược điểm: thường xuyên chạy thủ tục, áp lực thời gian.
7. Công ty thương mại xuất nhập khẩu
7.1 Đặc thù
Các công ty này chuyên nhập khẩu hàng để bán trong nước hoặc xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế.
7.2 Vị trí cho sinh viên
Nhân viên XNK: đặt hàng, theo dõi lịch trình.
Sales xuất nhập khẩu: tìm khách hàng quốc tế.
Chứng từ & logistics in-house: xử lý hồ sơ vận tải.
8. Công ty 3PL / 4PL – Logistics tích hợp
8.1 Khái niệm
3PL (Third-party logistics): cung cấp dịch vụ logistics cho doanh nghiệp (kho bãi, vận tải, phân phối).
4PL (Fourth-party logistics): quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng cho khách hàng.
8.2 Vị trí phổ biến
Supply Chain Analyst: phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng.
Project coordinator: điều phối dự án logistics.
Warehouse operation: quản lý kho.
Transportation planner: lập kế hoạch vận tải.
8. Công ty 3PL / 4PL – Logistics tích hợp
8.1 Khái niệm
3PL (Third-party logistics): cung cấp dịch vụ logistics cho doanh nghiệp (kho bãi, vận tải, phân phối).
4PL (Fourth-party logistics): quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng cho khách hàng.
8.2 Vị trí phổ biến
Supply Chain Analyst: phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng.
Project coordinator: điều phối dự án logistics.
Warehouse operation: quản lý kho.
Transportation planner: lập kế hoạch vận tải.
10. Lời khuyên cho sinh viên SCM khi chọn việc làm
Muốn học nhanh, đa dạng: chọn Forwarder.
Thích môi trường quốc tế: chọn Hãng tàu hoặc 3PL/4PL.
Ưa ổn định, gắn bó: chọn Nhà máy.
Giỏi phân tích, chi tiết: chọn Customs Broker.
Năng động, thực tế: chọn Trucking.
11. Kết luận
Ngành Quản trị Chuỗi cung ứng tại Việt Nam mở ra vô vàn cơ hội cho sinh viên mới ra trường. Mỗi loại hình công ty đều có ưu điểm và thách thức riêng.
Điều quan trọng nhất không phải là chọn công ty “tốt nhất”, mà là chọn công ty phù hợp nhất với định hướng sự nghiệp, tính cách và kỹ năng của bạn.
Hãy sẵn sàng thử sức, tích lũy kinh nghiệm, và không ngừng học hỏi – đó chính là chìa khóa để bạn thành công trong ngành SCM đầy năng động này.
