Nguyễn Phú Logistics & Supply Chain Management 
1. Mở đầu: Vì sao sinh viên cần hiểu rõ Logistics và Supply Chain?
Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, các công ty sản xuất tại Việt Nam ngày càng chú trọng đến chuỗi cung ứng (Supply Chain) và logistics như một lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, khi bước chân vào thị trường lao động, nhiều sinh viên còn nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Thậm chí, có bạn đi phỏng vấn vào vị trí “Supply Chain Executive” nhưng lại chuẩn bị kiến thức như một “Logistics Officer”, dẫn đến thiếu tự tin và khó tạo ấn tượng với nhà tuyển dụng.
Vậy thực chất Logistics khác Supply Chain như thế nào? Khi làm việc trong một nhà máy sản xuất, nhân viên logistics sẽ làm gì, nhân viên supply chain sẽ làm gì, trách nhiệm và kỹ năng khác nhau ra sao? Bài viết này sẽ giúp bạn hình dung rõ ràng, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp.
2. Hiểu đúng khái niệm Logistics và Supply Chain
2.1. Logistics là gì?
Theo định nghĩa của Council of Supply Chain Management Professionals (CSCMP):
Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát việc lưu trữ, vận chuyển hàng hóa, dịch vụ và thông tin từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ cuối cùng, một cách hiệu quả và tối ưu chi phí.
Trong môi trường nhà máy sản xuất, logistics tập trung nhiều vào:
Quản lý kho nguyên vật liệu và thành phẩm.
Vận chuyển nguyên liệu đầu vào từ nhà cung cấp.
Vận chuyển sản phẩm đến kho trung tâm hoặc khách hàng.
Thủ tục hải quan xuất nhập khẩu.
Nói ngắn gọn, logistics = vận hành + vận chuyển + lưu kho.
2.2. Supply Chain Management (SCM) là gì?
SCM là quản trị chuỗi cung ứng, bao quát toàn bộ quá trình từ tìm nguồn nguyên liệu → sản xuất → lưu kho → phân phối → đến tay người tiêu dùng.
Theo APICS (Association for Supply Chain Management):
SCM là sự phối hợp chiến lược và quản lý toàn bộ các hoạt động trong chuỗi giá trị, nhằm cải thiện hiệu suất dài hạn cho công ty và toàn bộ chuỗi.
Trong nhà máy, SCM liên quan đến:
Hoạch định nhu cầu nguyên vật liệu (MRP, Demand Planning).
Lập kế hoạch sản xuất (Production Planning).
Quản lý nhà cung cấp (Supplier Management).
Quản lý tồn kho tổng thể.
Điều phối logistics, mua hàng, sản xuất và phân phối.
👉 Vậy có thể hình dung: Logistics là một “mắt xích” trong chuỗi cung ứng.
3. Điểm khác nhau cơ bản giữa Logistics và Supply Chain
| Tiêu chí | Logistics | Supply Chain |
|---|---|---|
| Phạm vi | Hẹp hơn, chủ yếu tập trung vào vận chuyển và lưu kho. | Rộng hơn, bao quát cả logistics, sản xuất, mua hàng, phân phối. |
| Mục tiêu chính | Đảm bảo hàng hóa di chuyển đúng nơi, đúng lúc, chi phí thấp. | Tối ưu hóa toàn bộ chuỗi, từ nhà cung cấp đến khách hàng cuối cùng. |
| Công việc thường ngày | Quản lý kho, thủ tục hải quan, điều xe, kiểm soát giao nhận. | Lập kế hoạch nhu cầu, quản lý nguồn cung, phối hợp sản xuất & phân phối. |
| Mối quan hệ | Là một phần của chuỗi cung ứng. | Bao gồm logistics trong phạm vi quản lý. |
| Ví dụ trong nhà máy | Sắp xếp xe tải nhận nguyên liệu từ cảng về kho. | Quyết định nên đặt hàng từ nhà cung cấp nào, số lượng bao nhiêu, khi nào đặt. |
4. Công việc Logistics tại nhà máy sản xuất
Khi làm nhân viên logistics tại một nhà máy, sinh viên mới ra trường có thể được phân công các nhiệm vụ sau:
4.1. Quản lý nhập khẩu nguyên vật liệu
Làm việc với forwarder, hãng tàu, hãng hàng không.
Chuẩn bị chứng từ: invoice, packing list, bill of lading, C/O…
Khai báo hải quan nhập khẩu.
Điều phối vận chuyển nguyên liệu từ cảng về kho nhà máy.
4.2. Quản lý kho & lưu trữ
Kiểm soát tồn kho nguyên liệu, phụ kiện, bán thành phẩm.
Sử dụng hệ thống ERP/WMS để nhập – xuất – tồn.
Quản lý sơ đồ kho, FIFO/FEFO.
4.3. Vận chuyển thành phẩm
Điều phối xe container chở hàng đi cảng xuất.
Liên hệ forwarder để book tàu.
Kiểm tra chứng từ xuất khẩu.
4.4. Các kỹ năng cần có
Tiếng Anh chuyên ngành logistics.
Sử dụng hệ thống ERP (SAP, Oracle, Odoo…).
Kỹ năng đàm phán với forwarder.
Kỹ năng xử lý sự cố vận chuyển (hàng trễ tàu, thiếu chứng từ).
5. Công việc Supply Chain tại nhà máy sản xuất
Trái với logistics tập trung vào vận hành chi tiết, Supply Chain ở nhà máy thường liên quan đến lập kế hoạch và quản lý tổng thể.
5.1. Hoạch định nhu cầu & nguyên vật liệu (Demand & Material Planning)
Dự báo nhu cầu khách hàng dựa trên lịch sử bán hàng.
Lập kế hoạch nguyên vật liệu (MRP).
Quyết định số lượng & thời điểm đặt hàng từ nhà cung cấp.
5.2. Lập kế hoạch sản xuất (Production Planning)
Phối hợp với phòng sản xuất để lên lịch.
Đảm bảo nguyên vật liệu sẵn sàng đúng lúc.
Tránh tình trạng “thiếu nguyên liệu” hoặc “tồn kho dư thừa”.
5.3. Quản lý nhà cung cấp (Supplier Management)
Lựa chọn, đánh giá và phát triển nhà cung cấp.
Đàm phán hợp đồng mua hàng.
Đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng & thời gian giao hàng.
5.4. Điều phối logistics & phân phối
Làm việc chặt chẽ với team logistics.
Quyết định chiến lược phân phối: giao trực tiếp hay qua kho trung gian.
5.5. Kỹ năng cần có
Phân tích dữ liệu (Excel nâng cao, Power BI).
Hiểu biết về ERP & công cụ hoạch định (SAP APO, Oracle SCM).
Kỹ năng đàm phán với nhà cung cấp.
Tư duy hệ thống, tầm nhìn tổng thể.
6. Ví dụ thực tế: Một ngày làm việc của Logistics Officer và Supply Chain Planner
6.1. Logistics Officer tại nhà máy may mặc
8h sáng: Liên hệ forwarder để xác nhận booking xuất khẩu.
9h: Chuẩn bị chứng từ xuất khẩu cho lô hàng đi Mỹ.
10h: Điều xe container đến nhà máy để đóng hàng.
14h: Kiểm tra tình trạng thông quan trên hệ thống hải quan.
16h: Cập nhật số container và ETD cho khách hàng.
6.2. Supply Chain Planner tại cùng nhà máy
8h sáng: Kiểm tra forecast từ khách hàng châu Âu.
9h: Chạy MRP để tính nhu cầu vải trong tháng tới.
10h: Làm việc với nhà cung cấp vải để xác nhận lead time.
14h: Họp với bộ phận sản xuất để điều chỉnh kế hoạch.
16h: Cập nhật báo cáo supply chain cho ban giám đốc.
👉 Rõ ràng, Logistics tập trung vào công việc chi tiết hàng ngày, còn Supply Chain hướng đến hoạch định và điều phối tổng thể.
7. Mức lương và lộ trình thăng tiến
7.1. Logistics
Nhân viên mới: 8 – 12 triệu/tháng.
Trưởng nhóm logistics: 15 – 25 triệu/tháng.
Logistics Manager: 30 – 60 triệu/tháng (tùy quy mô).
7.2. Supply Chain
Nhân viên mới: 10 – 15 triệu/tháng.
Supply Chain Executive: 18 – 25 triệu/tháng.
Supply Chain Manager: 40 – 80 triệu/tháng.
Supply Chain Director: >100 triệu/tháng (ở các tập đoàn lớn).
8. Sinh viên nên chọn hướng đi nào?
8.1. Nếu bạn thích vận hành – hành động – thực tế
👉 Logistics phù hợp. Bạn sẽ học được nhiều từ việc xử lý sự cố, tiếp xúc thực tế với forwarder, hãng tàu, kho bãi.
8.2. Nếu bạn thích phân tích – hoạch định – quản lý tổng thể
👉 Supply Chain phù hợp. Bạn sẽ làm việc nhiều với dữ liệu, dự báo, chiến lược.
8.3. Lời khuyên
Bắt đầu với logistics giúp bạn hiểu thực tế trước.
Sau vài năm, bạn có thể chuyển sang supply chain để có cái nhìn toàn diện.
9. Kết luận
Trong một nhà máy sản xuất, Logistics và Supply Chain tuy liên quan chặt chẽ nhưng có sự khác biệt rõ ràng:
Logistics tập trung vào vận chuyển, kho bãi, thủ tục.
Supply Chain tập trung vào hoạch định, quản lý nguồn cung, sản xuất và phân phối.
Đối với sinh viên mới ra trường, hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn lựa chọn công việc phù hợp với tính cách và định hướng sự nghiệp, đồng thời gây ấn tượng với nhà tuyển dụng.
