Nguyễn Phú Logistics & Supply Chain Management 
1. Giới thiệu: Vì sao sinh viên Logistics cần hiểu sự khác biệt này?
Sinh viên ngành Logistics và Quản trị Chuỗi Cung ứng (SCM) thường mang trong mình nhiều kỳ vọng: ra trường sẽ có việc làm tốt, lương ổn, môi trường quốc tế. Tuy nhiên, nhiều bạn sau khi đi làm lại thấy “shock” vì công việc thực tế khác xa những gì học trên giảng đường.
Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa đi học và đi làm không chỉ giúp sinh viên chuẩn bị tâm lý, mà còn định hướng kỹ năng cần trau dồi ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
2. Đi học đại học ngành Logistics & SCM – bạn đang có gì?
2.1 Kiến thức nền tảng
Ở trường đại học, sinh viên được học những môn như:
Quản trị Logistics
Quản trị Chuỗi cung ứng
Xuất nhập khẩu và hải quan
Vận tải đa phương thức
Quản lý kho và tồn kho
2.2 Môi trường học tập
Lý thuyết là chính: nhiều môn tập trung vào khái niệm, mô hình.
Môi trường an toàn: ít áp lực, sai thì sửa, không có hậu quả tài chính.
Đánh giá qua điểm số: bài tập, thuyết trình, thi cuối kỳ.
2.3 Kỹ năng sinh viên thường có
Khả năng nghiên cứu tài liệu, làm bài thuyết trình.
Khả năng làm việc nhóm trong phạm vi lớp học.
Tiếng Anh chuyên ngành ở mức cơ bản.
3. Đi làm thực tế trong ngành Logistics & SCM – bạn sẽ đối diện với gì?
3.1 Công việc cụ thể
Khi đi làm, sinh viên có thể làm ở:
Forwarder: Sales, CS, chứng từ, hiện trường.
Hãng tàu: Sales, CS, Ops.
Nhà máy: Import/Export staff, Planner, Warehouse.
Trucking: Điều độ, CS, hiện trường.
Customs broker: Khai báo hải quan, chứng từ.
3.2 Môi trường công việc
Áp lực KPI: chỉ tiêu doanh số, chỉ tiêu thời gian.
Làm việc với nhiều bên: khách hàng, hãng tàu, hải quan, tài xế.
Hậu quả thật: sai sót có thể gây mất tiền, mất khách hàng.
3.3 Kỹ năng cần bổ sung
Giao tiếp thực tế (qua email, điện thoại, gặp trực tiếp).
Kỹ năng xử lý tình huống nhanh.
Quản lý thời gian và chịu áp lực cao.
Khả năng học hỏi liên tục.
3. Đi làm thực tế trong ngành Logistics & SCM – bạn sẽ đối diện với gì?
3.1 Công việc cụ thể
Khi đi làm, sinh viên có thể làm ở:
Forwarder: Sales, CS, chứng từ, hiện trường.
Hãng tàu: Sales, CS, Ops.
Nhà máy: Import/Export staff, Planner, Warehouse.
Trucking: Điều độ, CS, hiện trường.
Customs broker: Khai báo hải quan, chứng từ.
3.2 Môi trường công việc
Áp lực KPI: chỉ tiêu doanh số, chỉ tiêu thời gian.
Làm việc với nhiều bên: khách hàng, hãng tàu, hải quan, tài xế.
Hậu quả thật: sai sót có thể gây mất tiền, mất khách hàng.
3.3 Kỹ năng cần bổ sung
Giao tiếp thực tế (qua email, điện thoại, gặp trực tiếp).
Kỹ năng xử lý tình huống nhanh.
Quản lý thời gian và chịu áp lực cao.
Khả năng học hỏi liên tục.
5. Vì sao sinh viên ngành Logistics & SCM thường bị “sốc” khi đi làm?
5.1 Kỳ vọng cao nhưng thực tế khắc nghiệt
Nhiều sinh viên nghĩ rằng ra trường sẽ làm việc văn phòng quốc tế, lương cao. Nhưng thực tế, đa số phải bắt đầu từ chứng từ, hiện trường, điều phối – những vị trí áp lực nhưng ít lương.
5.2 Thiếu kỹ năng mềm
Kỹ năng giao tiếp, email tiếng Anh, Excel, xử lý phát sinh thường là “điểm yếu” của sinh viên mới ra trường.
5.3 Không quen với áp lực KPI
Khác với trường đại học – nơi chỉ cần qua môn là được, đi làm bắt buộc phải đạt chỉ tiêu.
6. Những kỹ năng sinh viên cần rèn luyện ngay khi còn học
6.1 Tiếng Anh chuyên ngành
Hầu hết email, hợp đồng, chứng từ đều bằng tiếng Anh.
6.2 Kỹ năng tin học
Excel nâng cao (Pivot Table, Vlookup, Macro).
Hệ thống ERP, WMS, TMS.
6.3 Kỹ năng giao tiếp và đàm phán
Không chỉ giao tiếp trong lớp, mà còn phải biết trao đổi với khách hàng, tài xế, hải quan, đối tác quốc tế.
6.4 Kỹ năng quản lý áp lực
Biết ưu tiên công việc, giữ bình tĩnh khi phát sinh sự cố.
7. Những bài học thực tế từ giảng đường đến công sở
Ở trường, bạn học Incoterms; đi làm, bạn phải biết cách áp dụng trong hợp đồng thực.
Ở trường, bạn làm bài tập mô phỏng vận tải quốc tế; đi làm, bạn phải biết làm booking thật với hãng tàu.
Ở trường, bạn học về quản lý kho; đi làm, bạn phải xử lý tồn kho quá tải, thiếu container, hoặc sai lệch số liệu.
7. Những bài học thực tế từ giảng đường đến công sở
Ở trường, bạn học Incoterms; đi làm, bạn phải biết cách áp dụng trong hợp đồng thực.
Ở trường, bạn làm bài tập mô phỏng vận tải quốc tế; đi làm, bạn phải biết làm booking thật với hãng tàu.
Ở trường, bạn học về quản lý kho; đi làm, bạn phải xử lý tồn kho quá tải, thiếu container, hoặc sai lệch số liệu.
9. Kết luận
Sự khác biệt giữa đi học và đi làm trong ngành Logistics & SCM rất lớn. Trường đại học cho bạn nền tảng, nhưng thực tế công việc đòi hỏi nhiều hơn: kỹ năng, thái độ, và sự thích nghi.
Sinh viên nào hiểu rõ điều này và chuẩn bị sớm sẽ dễ dàng bắt nhịp công việc, tiến xa hơn trong sự nghiệp.
👉 Hãy coi 4 năm đại học như một bệ phóng – còn sự nghiệp chính là chặng đường dài mà bạn phải chủ động nắm lấy.
